Theo Trung tâm Thông tin Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nhu cầu tiêu thụ đường của Việt Nam trong năm 2010 đạt khoảng 1,51 triệu tấn. 

Các nhà máy đường trong nước sản xuất được khoảng 1 triệu tấn cùng với lượng đường tồn kho (khoảng 100.000 tấn) mới chỉ đáp ứng chưa đến 75% nhu cầu và thị trường vẫn thiếu hụt một lượng đường khá lớn, vào khoảng 410.000 tấn.

Thời gian vừa qua, Việt Nam nhập khẩu đường chủ yếu từ Thái Lan và Trung Quốc. Tuy nhiên, theo dự báo của Hiệp hội đường Trung Quốc, sản lượng đường của nước này sẽ giảm trong niên vụ 2009/2010 do diện tích canh tác mía đường và củ cải đường giảm xuống.

Hiện giá đường Trung Quốc đang dao động ở mức 765USD/tấn và nước này đã phải bán khoảng 500.000 tấn đường từ các kho dự trữ sau khi giá đường nội địa tăng mạnh trong những tháng qua.

Còn Thái Lan, nước sản xuất đường lớn nhất khu vực ASEAN và là nước xuất khẩu đường thứ hai thế giới, cơ quan mía đường nhận định sản lượng đường của nước này trong năm nay có thể đạt 8 triệu tấn và lượng đường xuất khẩu sẽ là 5,64 triệu tấn.

Mặt khác, giá đường Thái Lan chỉ dao động trong khoảng 650USD/tấn, và nếu nhập khẩu theo hạn ngạch, cộng thêm 5% thuế nhập khẩu thì giá đường Thái Lan vẫn thấp hơn giá đường trong nước. Vì vậy, với lợi thế về giá cả, nguồn cung và chi phí vận chuyển, đường Thái Lan sẽ chiếm ưu thế hơn trong việc thâm nhập thị trường Việt Nam.

Như vậy, trong năm 2010, nếu tình hình sản xuất và cơ chế thu mua mía của các nhà máy không được cải thiện, lượng cung đường thiếu hụt và giá đường trong nước cao hơn giá đường thế giới như ở thời điểm hiện nay, nhiều khả năng giá đường sẽ giữ xu thế tăng.

Nhìn lại diễn biến thị trường đường năm 2009, giá đường trong nước leo thang chủ yếu do nhập khẩu và cung ứng đường không theo kịp diễn biến thị trường gây nên những cơn sốt đường trong ngắn hạn.

Điều đáng lo là tình trạng thiếu hụt đường có thể diễn tiến trong thời gian dài. Theo chuyên gia Đỗ Văn Hảo, Trung tâm Thông tin Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ nay tới 2013, cùng với sự tăng trưởng của các ngành bánh kẹo thực phẩm đóng hộp, ngành đồ uống, dược phẩm, nhu cầu sử dụng tại các hộ gia đình, nhu cầu đường của Việt Nam sẽ tăng trên 4,5%/năm.

Trong khi đó, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, diện tích mía của Việt Nam trong 5 năm vừa qua lại luôn biến động theo xu hướng giảm, từ 302.300ha niên vụ 1999-2000 xuống còn 286.100ha niên vụ 2003-2004 và khoảng 271.100ha niên vụ 2008-2009.

Mặc dù đã được cải thiện nhờ tiến bộ kĩ thuật và nỗ lực đầu tư cho vùng nguyên liệu nhưng năng suất mía của Việt Nam vẫn ở dưới mức 50 tấn/ha so với 70-100 tấn/ha của nhiều nước trên thế giới. Chính điều này đã gây áp lực lên cán cân cung cầu trong thời gian tới.

Cùng với bài toán bảo hộ ngành đường tại thị trường nội địa, giá đường sẽ khó giảm mạnh khi hạn ngạch nhập khẩu được phân phối nhỏ giọt.

Trong năm 2010 và những năm tiếp theo, bài toán đặt ra đối với ngành đường là nắm bắt được diễn biến của thị trường đường thế giới, chủ động trong nhập khẩu và đáp ứng kịp thời nhu cầu thị trường nhằm tránh hiện tượng khan hiếm đường giả tạo.

Những biện pháp này kết hợp với việc điều tiết tốt sản xuất và thu mua mía nguyên liệu của các nhà máy ở trong nước sẽ là giải pháp tối ưu để bình ổn thị trường đường trong những năm tới./.

Theo Thông tấn xã Việt Nam